Trauma relacyjna i C-PTSD – psychoterapia w Warszawie i online

Trauma relacyjna rzadko zaczyna się od jednego dramatycznego wydarzenia. Częściej rozwija się stopniowo w relacjach, od których jesteśmy zależni, i zostawia ślad w tym, jak przeżywamy siebie, bliskość i innych. Prowadzę terapię traumy w Warszawie oraz online – pracuję z osobami, które doświadczyły traumy relacyjnej, w tym z objawami C-PTSD.

Co to jest trauma?

Trauma to doświadczenie, które przekracza możliwości poradzenia sobie z nim w danym momencie i zostawia trwały ślad w sposobie reagowania na siebie, innych i otoczenie. Nie każda trudna sytuacja prowadzi do traumy i nie każda osoba, która przeżyła potencjalnie traumatyczne wydarzenie, rozwinie zespół stresu pourazowego (PTSD). Zależy to od wagi doświadczenia, zasobów osoby, która go doświadczyła, oraz od tego, jakie wsparcie otrzymała w jego trakcie i po nim.

Traumę często opisuje się jako coś, co wydarzyło się za dużo, za szybko i za wcześnie – zanim mieliśmy zasoby, by sobie z tym poradzić. W traumie relacyjnej równie ważne bywa to, czego było za mało przez zbyt długi czas: uwagi, ciepła, ochrony.

Czym jest trauma relacyjna?

Trauma relacyjna to doświadczenia, w których źródłem zagrożenia, zranienia lub chronicznego stresu jest lub była ważna relacja. Może pojawić się na różnych etapach życia.

Najgłębiej zwykle zapisuje się we wczesnym dzieciństwie. Dziecko jest całkowicie zależne od dorosłych, nie może odejść, a jego układ nerwowy, obraz siebie i sposób budowania więzi dopiero się kształtują – ma więc bardzo mało zasobów, by poradzić sobie z krzywdzeniem. Dlatego trauma z dzieciństwa wynikająca z krzywdzenia w relacji często ma charakter powtarzalny i głęboki. Może dotyczyć m.in.:

przemocy fizycznej, emocjonalnej lub seksualnej,
chronicznego zaniedbania, w tym zaniedbania emocjonalnego,
odrzucenia lub upokarzania,
braku przewidywalności i poczucia bezpieczeństwa,
życia w atmosferze ciągłego napięcia lub lęku,
odwrócenia ról (parentyfikacji), gdy dziecko zaczyna odpowiadać za emocje lub potrzeby dorosłego.

Trauma relacyjna może jednak rozwinąć się także w dorosłości – na przykład w przemocowym związku, przy długotrwałym mobbingu czy w relacji, w której ktoś, kto miał dawać bezpieczeństwo, stał się źródłem krzywdy. Szczególnie wtedy, gdy trudno z takiej relacji wyjść z powodu zależności emocjonalnej, finansowej czy wspólnych dzieci. Wcześniejsze traumy z dzieciństwa mogą zwiększać podatność na takie relacje, ale trauma relacyjna może dotknąć również osoby, które miały bezpieczne dzieciństwo.

Jeśli to, co czytasz, jest Ci bliskie, możesz umówić pierwszą konsultację – w swoim tempie.

Trauma z dzieciństwa – objawy

Trauma z dzieciństwa to doświadczenie lub powtarzające się doświadczenia, które w dzieciństwie przekraczały możliwości dziecka i mogły trwale wpłynąć na jego poczucie bezpieczeństwa, obraz siebie oraz relacje z innymi. Objawy nie zawsze przypominają klasyczny obraz PTSD. U dorosłych mogą pojawiać się m.in.:

przewlekłe napięcie i poczucie zagrożenia,
trudność w regulowaniu emocji,
silne reakcje na krytykę, konflikt lub odrzucenie,
trudności w bliskich relacjach i z zaufaniem,
nadmierna odpowiedzialność za innych,
poczucie winy, wstyd, niskie poczucie własnej wartości,
odcinanie się od emocji,
problemy ze snem, lęk, obniżony nastrój,
powtarzające się schematy w relacjach.

Same objawy nie oznaczają automatycznie, że ich przyczyną jest trauma – podobne trudności mogą mieć różne źródła. Dlatego w psychoterapii tak duże znaczenie ma wiedza kliniczna terapeuty i umiejętność rozpoznania, z czym przychodzi klient.

Nieuświadomione traumy z dzieciństwa

Doświadczenia krzywdzenia często nie są dostępne w formie spójnej, zintegrowanej opowieści – właśnie dlatego, że były zbyt trudne do przetworzenia. Układ nerwowy ma wiele sposobów radzenia sobie z przytłaczającymi doświadczeniami, m.in. dysocjację, czyli odcięcie pamięci lub czucia tego, co się wydarzyło. Dysocjacja jest mechanizmem ochronnym – pozwala czasowo odłączyć się od emocji, doznań czy części doświadczenia, z którą trudno pozostać w kontakcie.

Dlatego możemy nie pamiętać konkretnych sytuacji, a jednocześnie zauważać, że krytyka wywołuje nieproporcjonalnie silny wstyd, czyjaś złość uruchamia lęk, a bliskość budzi jednocześnie potrzebę i napięcie.

Brak świadomego wspomnienia nie jest jednak dowodem na to, że konkretne wydarzenie miało miejsce. W terapii Gestalt ważniejsze jest przyglądanie się temu, jak funkcjonujemy dziś, jakie reakcje i schematy się powtarzają i na ile taki sposób funkcjonowania służy naszemu dobrostanowi.

Jeśli rozpoznajesz siebie w tym opisie, możesz umówić pierwszą konsultację. Nie musisz od razu opowiadać o najtrudniejszych doświadczeniach.

Trauma a ciało i układ nerwowy

Trauma zapisuje się nie tylko w myślach, ale także w sposobie, w jaki ciało reaguje na stres i zagrożenie. Osoby z doświadczeniem traumy relacyjnej mogą długo funkcjonować w stanie przewlekłej czujności: trudno im się rozluźnić, ciało pozostaje napięte, a drobne sygnały – ton głosu, czyjaś mina, cisza w rozmowie – uruchamiają reakcję alarmową. Czasem napięcie staje się tak codzienne, że przestaje być zauważalne: sztywność ciała, płytki oddech, trudność z odpoczynkiem czy ciągła gotowość do działania.

U innych osób pojawia się odwrotny wzorzec – odrętwienie, odcięcie od emocji i trudność w rozpoznawaniu sygnałów z ciała. Można wtedy długo nie zauważać zmęczenia, głodu czy potrzeby odpoczynku. Ochroną przed kontaktem z tym, co trudne, bywa też ciągłe zajęcie lub pracoholizm – osoba ma poczucie, że „dobrze funkcjonuje”, podczas gdy jej ciało od dawna sygnalizuje przeciążenie.

Nie oznacza to, że każda sztywność ciała czy pracoholizm są skutkiem traumy. Warto jednak przyglądać się, jaką funkcję pełnią te sposoby radzenia sobie i czy nie stały się sposobem na utrzymywanie poczucia bezpieczeństwa.

W terapii traumy ważnym elementem może być stopniowe odzyskiwanie kontaktu z ciałem i uczenie się rozpoznawania jego sygnałów. Praca z ciałem powinna być jednak wprowadzana bardzo uważnie – dopiero wtedy, gdy relacja terapeutyczna jest solidnie ukształtowana, a klient zdążył zbudować wewnętrzne zasoby, by pomieścić to, co pojawia się w ciele.

CPTSD – złożony zespół stresu pourazowego

CPTSD (complex PTSD) może rozwinąć się po doświadczeniach długotrwałych lub powtarzalnych, od których trudno było się uwolnić. Obejmuje objawy PTSD – ponowne przeżywanie, unikanie i utrzymujące się poczucie zagrożenia – oraz trwałe trudności w trzech obszarach:

W PTSD głównym problemem jest utrwalone poczucie zagrożenia po doświadczeniu traumatycznym. W CPTSD skutki traumy są szersze – oprócz poczucia zagrożenia obejmują również trudności w regulowaniu emocji, negatywny obraz siebie oraz problemy w relacjach z innymi.

Trauma relacyjna a CPTSD

Trauma relacyjna opisuje przede wszystkim rodzaj doświadczeń – zranienie, przewlekły stres lub brak poczucia bezpieczeństwa, których źródłem była ważna relacja, szczególnie w dzieciństwie. CPTSD (complex PTSD), czyli złożony zespół stresu pourazowego, jest natomiast rozpoznaniem klinicznym.

Trauma relacyjna może więc być jednym z doświadczeń prowadzących do rozwoju CPTSD, ale nie każda osoba z doświadczeniem traumy relacyjnej spełnia kryteria CPTSD. Trudności wynikające z traumy relacyjnej mogą być widoczne w dorosłym życiu nawet wtedy, gdy osoba nie ma rozpoznania zaburzenia pourazowego.

Jak przepracować traumę z dzieciństwa?

Nie ma jednej metody dla wszystkich. W trudnościach wynikających z traumy relacyjnej szczególne znaczenie ma bezpieczna relacja terapeutyczna, w której można stopniowo rozpoznawać własne emocje, potrzeby i granice. Dobry terapeuta traumy nie popędza – tempo pracy dopasowuje do tego, na ile czujesz się bezpiecznie i na ile jesteś w stanie pomieścić.

Praca zwykle przebiega etapami: najpierw budowanie poczucia bezpieczeństwa i umiejętności radzenia sobie z silnymi emocjami, potem stopniowe przyglądanie się trudnym doświadczeniom i integrowanie ich. To proces, który wymaga czasu – etapy nie zawsze następują po sobie liniowo, a powroty do stabilizacji są naturalną częścią drogi.

Terapia traumy – Warszawa

W swojej praktyce spotykam osoby z doświadczeniem traumy relacyjnej i/lub C-PTSD, które zmagają się z lękiem, obniżonym nastrojem, trudnościami w relacjach, stawianiu granic i obniżonym poczuciem własnej wartości. We wspieraniu moich klientów pomaga mi solidna wiedza kliniczna, doświadczenie pracy z dziećmi i rodzinami oraz szersze spojrzenie systemowe.

Pierwsze spotkanie to konsultacja, podczas której możemy porozmawiać o tym, z czym przychodzisz. Nie musisz od razu opowiadać o najtrudniejszych doświadczeniach – tempo ustalamy razem. Sesje odbywają się w Warszawie oraz online, po polsku i angielsku.

Najczęściej zadawane pytania

Trauma – co to jest?

Doświadczenie lub seria doświadczeń, które przekraczają możliwości poradzenia sobie z nimi i wpływają na późniejsze funkcjonowanie emocjonalne i relacyjne.

Co to jest PTSD i czym różni się od C-PTSD?

PTSD, czyli zespół stresu pourazowego, to rozpoznanie obejmujące ponowne przeżywanie, unikanie i utrzymujące się poczucie zagrożenia. C-PTSD obejmuje te same objawy oraz trwałe trudności w regulacji emocji, obrazie siebie i relacjach.

Jakie są objawy stresu pourazowego?

Przede wszystkim ponowne przeżywanie traumatycznego wydarzenia, unikanie przypominających je sytuacji, utrzymujące się poczucie zagrożenia, napięcie i sztywność ciała.

Jakie są objawy CPTSD?

Objawy PTSD oraz trwałe trudności w regulacji emocji, obrazie siebie i relacjach z innymi.

Jak przepracować traumę?

Najczęściej w terapii – zaczynając od budowania poczucia bezpieczeństwa, a potem stopniowo przyglądając się trudnym doświadczeniom i integrując je z emocjami.

Czy z traumy relacyjnej można wyzdrowieć?

Tak. Trauma relacyjna zostawia ślad, ale dzięki terapii można stopniowo odzyskiwać poczucie bezpieczeństwa, lepiej regulować emocje i budować relacje, które nie są już zorganizowane wokół dawnego zagrożenia.

Ile trwa terapia traumy relacyjnej?

Zwykle jest to proces długoterminowy, trwający miesiące, a często lata. Jego długość zależy od rodzaju doświadczeń, aktualnych zasobów i celów osoby. O czasie pracy warto rozmawiać indywidualnie.

Czy trauma relacyjna zawsze oznacza CPTSD?

Nie. Trauma relacyjna opisuje charakter doświadczenia, a CPTSD jest rozpoznaniem klinicznym.

Skontaktuj się ze mną

Serdecznie zapraszam do kontaktu – wypełnij formularz, a wrócę z informacją zwrotną tak szybko, jak to możliwe. Konsultację psychoterapeutyczną możesz też zarezerwować bezpośrednio w zakładce Kontakt.